SIP Protokolü ve SIP Trunking Rehberi: Temel Mimari ve Çalışma Mantığı

1. SIP (Session Initiation Protocol) Nedir?

SIP (Oturum Başlatma Protokolü), iki veya daha fazla katılımcı arasında ses, video veya anlık mesajlaşma oturumlarını başlatmak, değiştirmek ve sonlandırmak için kullanılan IETF (RFC 3261) standart uygulama katmanı sinyalleşme protokolüdür.

SIP yalnızca sinyalleşmeyi (çağrı kurulumu ve sonlandırma) yönetir; ses ve video verilerinin gerçek zamanlı taşınması ise RTP (Real-time Transport Protocol) üzerinden gerçekleştirilir.

2. Tipik Bir SIP Çağrı Kurulum Döngüsü (Call Flow)

Aşağıdaki diyagramda bir SIP istemcisinin (UAC) Kamailio SIP Proxy üzerinden hedef kullanıcıya (UAS) bağlanma süreci gösterilmektedir:

Caller (UAC)                 Kamailio / SIP Proxy                Callee (UAS)
    |                                 |                               |
    |---- INVITE (with SDP) --------->|                               |
    |<--- 100 Trying -----------------|---- INVITE (with SDP) ------->|
    |                                 |<--- 180 Ringing --------------|
    |<--- 180 Ringing ----------------|                               |
    |                                 |<--- 200 OK (with SDP) --------|
    |<--- 200 OK (with SDP) ----------|                               |
    |---- ACK ----------------------->|---- ACK --------------------->|
    |                                 |                               |
    |<=================== Two-Way Encrypted SRTP Audio ================>|
    |                                 |                               |
    |---- BYE ----------------------->|---- BYE --------------------->|
    |<--- 200 OK ---------------------|<--- 200 OK -------------------|
  

3. SIP Trunking Nedir ve Neden Standart Hale Geldi?

Geleneksel telekomünikasyonda bir şirketin santralini dış dünyaya (PSTN) bağlamak için fiziksel PRI E1 hatları (30 kanal) veya analog hatlar kullanılırdı. SIP Trunking, bu fiziksel kabloları tamamen ortadan kaldırarak santralinizi operatöre (STH/Operatör) doğrudan IP omurgası üzerinden bağlar.

SIP Trunking Kullanmanın Avantajları:

• Kanal Başına Esneklik: 30'ar kanallık E1 blokları almak zorunda kalmazsınız. İhtiyacınıza göre 2, 5, 50 veya 500 eşzamanlı hat tanımlayabilirsiniz.
• Numara Bağımsızlığı: 0850'li numaralarınızı veya 0212, 0216, 0312 gibi coğrafi numaralarınızı Türkiye'nin veya dünyanın neresinde olursanız olun kullanabilirsiniz.
• Sıfır Donanım Aşınması: Gateway kart arızaları ve kablo kopmaları tarihe karışır.

4. Kamailio & FreeSWITCH Birlikte Nasıl Çalışır?

SanalPBX'in arkasında dünyanın en güvenilir iki açık kaynaklı telekom omurgası yer alır:

1. Kamailio (SIP Proxy & Edge Router): Saniyede yüz binlerce SIP paketini karşılar, NAT geçişlerini (NAT traversal) yönetir, DoS saldırılarını filtreler ve yük dengelemesi (load balancing) yapar.
2. FreeSWITCH (Media Server & B2BUA): Ses kayıtlarını alır, IVR menülerini çalar, WebRTC codec dönüşümlerini (transcoding) yapar ve çağrı konferanslarını yönetir.

5. Sık Karşılaşılan SIP Yanıt Kodları